Op 26 april 2021 is het 35 jaar geleden dat de reactor van de Tjernobyl kerncentrale ontplofte. Nog steeds spreekt de ramp tot de verbeelding. Er was toen nog geen internet, social media en de voormalige Sovjet-Unie was nog afgesloten van de rest van de wereld. Het duurde dagen voordat de Russische autoriteiten de ramp bevestigde. De bevolking rondom het rampgebied werd geëvacueerd, maar kreeg geen uitleg over de gevolgen. HBO heeft over de ramp een indrukwekkende vijfdelige miniserie gemaakt.

Een review van een dramaserie op It’s Only a Movie? Zoals we eerder aangaven spreekt de ramp, die plaats vond in onze geliefde jaren ’80, ons ook tot de verbeelding. Heel even leek die zorgeloze jeugd niet zo zorgeloos meer. We kunnen ons de verontrustende nieuwsberichten op televisie en radio nog goed herinneren. Hoe kon zoiets gebeuren? Daarnaast scoort de serie op IMDb maar liefst een 9,6. Hiermee is Chernobyl de best beoordeelde tv-serie ooit. Toen we van Acron Media International een recensie-exemplaar ontvingen, wilde we maar al te graag de serie kijken en een review schrijven.

De serie Chernobyl dramatiseert het verhaal achter de noodlottige ontploffing van reactor 4 van de Vladimir Ilyich Leninkerncentrale, beter bekend als de Tsjernobylcentrale op 26 april 1986. De explosie heeft noodlottige gevolgen voor de ruim 55.000 bewoners van de stad Pripjat. De stad ligt op enkele kilometers van de kerncentrale, aan de rivier de Pripjat in het noorden van Oekraïne, niet ver van de grens met Wit-Rusland. Schrijver Craig Mazin heeft geen extra drama toegevoegd aan de serie, omdat de gebeurtenissen rondom de ramp al erg genoeg waren. Hij heeft ervoor gekozen om minder bekende verhalen van de ramp te vertellen.

De serie begint twee jaar na de ramp. Scheikundige Valery Legasov was betrokken in de commissie die de ramp moest onderzoeken. In een reeks cassettebandjes vertelt hij over de nasleep van de kernramp Tsjernobyl. Hij verstopt de tapes en pleegt zelfmoord. In vijf afleveringen gaan we twee jaar terug in de tijd naar die noodlottige nacht, maar zien we ook de bestrijding en de nasleep van ramp. Dit wordt gedaan vanuit verschillende oogpunten. We zien medewerkers van de kerncentrale, maar ook de brandweermannen die nietsvermoedend als eerste op de onheilsplek arriveren. Ze worden aan een enorme dosis straling blootgesteld. Via Legasov zien we de pogingen van duikers, mijnwerkers en liquidators (opruimers) om de gevolgen van de ramp zoveel mogelijk te beperken. De serie laat ook de bureaucratie van de voormalige Sovjet-Unie zien en het falen van het management en politiek, die het ongeval bagatelliseren en het liefst in de doofpot proberen te steken. Uiteindelijk dringt Legasov erop aan de bevolking te evacueren uit het rampgebied. Dit gebeurt uiteindelijk 36 uur na de ramp. Uiteindelijk krijgt ook de rest van de wereld door dat er iets mis is en moet Rusland met de billen bloot.

Schrijver Graig Mazin heeft met het schrijven van Chernobyl het roer omgegooid. Vooral bekend van flauwe films als Scary Movie 3, 4 en The Hangover Part II en III laat hij zich nu van een serieuzere kant zien. Hij heeft zichzelf wel wat vrijheid geoorloofd in het vertellen van het verhaal, maar dat is alleen maar om de vaart in het verhaal te houden. Regisseur Johan Renck heeft veel ervaring met series, zoals The Walking Dead en Breaking Bad. Voor Chernobyl maakt hij gebruik van grote sets, waarbij alles zo authentiek mogelijk eruitziet. De serie ademt een beklemmende en sobere Sovjetsfeer uit. Ongetwijfeld wordt er gebruik gemaakt van CGI, maar er is ook gefilmd in op locaties in Litouwen. De stad Fabijoniškės werd vanwege zijn Sovjet-uitstraling gebruikt als locatie Pripjat. Daarnaast is er ook gefilmd in de stad Ignalina. Hier ligt de gelijknamige en inmiddels gesloten kerncentrale, die in de volksmond ook wel de ‘de zus van Tsjernobyl’ wordt genoemd.

De serie heeft ook een behoorlijke sterrencast. Jared Harris speelt de rol van Valery Legasov. Stellan Stellan Skarsgård is de Sovjet vice-premier Boris Shcherbina, die vanuit de regering op de ramp wordt gezet. Actrice Emily Watson speelt Ulana Khomyuk, die probeert te achterhalen wat de ramp heeft veroorzaakt. De acteurs praten gewoon Engels zonder geforceerd Russisch accent. Nieuws en berichtgeving worden wel in de Russische moerstaal gedaan. De dreigende muziek in de serie is geschreven door componist Hildur Guðnadóttir. Hij heeft de score opgenomen in de eerdergenoemde kerncentrale Ignalina. Hier werden unieke omgevingsgeluiden opgenomen, die later in de muziek zijn opgenomen.

Officieel staat het dodenaantal 31, maar door het lakse optreden ligt het aantal slachtoffers dat later is overleden aan de gevolgen van de straling veel hoger. Er wordt geschat dat er ruim 200.000 mensen direct of indirect zijn overleden aan de gevolgen van de ramp. Over het algemeen krijgt de serie vanuit Rusland positieve reacties, vooral voor de manier waarop aandacht wordt geschonken aan de strijd en het lot van het individu. Daarnaast zijn er ook Russen die de serie propaganda vinden uit het Westen, die het niet zo nauw neemt met de Russische cultuur. Overigens is Rusland bezig met een eigen versie van Chernobyl, waarbij de CIA een rol zal spelen in de gebeurtenissen rondom de kerncentrale.

Chernobyl kijk je in één avond af, maar is emotioneel heftig. Naast de vele heldendaden, schuwt de serie niet om ook alle ellende rondom de ramp te laten zien. Bedenker Craig Mazin heeft aangegeven dat het bij de miniserie en dat het verhaal is dus is afgerond. De serie is inmiddels verkrijgbaar op Blu-ray en DVD, maar ook te zien via Ziggo Movies & Series.